Şiir Türleri ve Kafiye

     ŞİİR

     Duygu, hayal ve düşüncelerin bir düzene bağlı olarak, çekici bir dil ve ahenkli mısralar içinde aktarılmasıdır.

     Şiiri düz yazıdan ayıran ölçü, mısra, ahenk gibi unsurlar vardır.

     Nazım (ÅŸiir) biçimindeki yazılara “manzum”; Nazım parçalarına da “manzume” denir.

 

     ŞİİR TÜRLERİ

     LİRİK ŞİİR

     Aşk, ayrılık, hasret ve özlem gibi konuları işleyen duygusal şiirlerdir.

*Duygu, coşku ve akıcılık söz konusudur.

*Gazel, şarkı koşma, semai lirik şiire örnektir.

 

 

     PASTORAL ŞİİR

     DoÄŸa güzelliklerini, kır ve doÄŸa sevgisini, orman, yayla, daÄŸ, köy ve çoban yaÅŸamını, bunlara karşı duyulan özlemleri anlatan ÅŸiir türüdür. Åžair doÄŸa karşısındaki duygularını anlatıyorsa “idil”, bir çobanla karşılıklı konuÅŸuyormuÅŸ gibi anlatıyorsa “eglog” adını alır.

 

     EPİK ŞİİR

     Destansı özellikler gösteren şiirlerdir.

*Kahramanlık, yiğitlik gibi konular işlenir.

Okuyanda coşku yiğitlik duygusu, savaşma arzusu uyandırır.

 

 

    DİDAKTİK ŞİİR

     Bilgi vermek, öğretmek, öğüt vermek gibi öğretici amaç taşıyan şiirlerdir.

*Ahlakilik hakimdir.

*Kuru bir üslubu vardır.

*Manzum hikayeler ve fabllar hep didaktiktir.

 

 

     SATİRİK ŞİİR

     Toplumdaki çeşitli düzensizlik ve bozuklukları yeren, taşlayan şiirlerdir.

Halk edebiyatında “taÅŸlama”,

Divan edebiyatında “hiciv” denir.

 

 

     DRAMATİK ŞİİR

     Tiyatronun manzum şekline denir. Dramatik manzume, karşılıklı konuşma şeklinde yazılan manzumelerdir.

 

      ŞİİR BİLGİSİ

 

      MISRA (DİZE)

     Ölçülü ve anlamlı, bir satırlık nazım birimidir.

 

      BEYİT (İKİLİK)

     Aynı ölçüde olan ve anlamca bir bütünlük oluşturan ve iki dizeden oluşan nazım birimidir

 

      ÖLÇÜ (VEZİN)

     Şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine göre bir uyum içinde olmasıdır.

 

 

      HECE ÖLÇÜSÜ:

     Åžiirde dizeleri oluÅŸturan sözcüklerin hece sayılarının eÅŸitliÄŸine dayanan ölçüdür. Hece ölçüsüyle yazılmış dizeler okunurken belli yerlerde durulur.Durulan bu yerlere “durak” denir. Durak sözcüğün sonunda yer alır.

 

     ARUZ ÖLÇÜSÜ:

     Dizelerdeki hecelerin uzunluk ve kısalığına göre, açık ya da kapalı oluşuna göre düzenlenmesidir.Kısa heceler nokta(.) uzun heceler çizgi (-) ile gösterilir.

İmale: Aruz kalıbına uydurmak için kısa hecenin uzun sayılmasıdır.

Zihaf: Uzun heceleri kısa okumaktır.

 

 

      SERBEST ÖLÇÜ:

    Bu ölçüde hecelerin sayısı ya da uzunluğu kısalığı dikkate alınmadır.

 

       REDİF

     Mısra sonlarında yazılışları, okunuÅŸları, anlamları ve görevleri aynı olan eklerin, kelime ve kelime gruplarının tekrar edilmesine “redif” denir.

*……..uzakta

*……..plakta

 

      KAFİYE

     Şiirde mısra sonlarındaki ses benzerliklerine denir. Kafiyeyi oluşturan eklerin ya da  kelimelerin; yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı olmalıdır.

*………..derinden.

*………..kederinden. 

 

    KAFİYE ÇEŞİTLERİ

 

    YARIM KAFİYE:

     Tek ses benzerliğine dayanan kafiyedir.

*…………dizildi

*…………yazıldı.

 

 

    TAM KAFİYE:

     İki ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

*………karanlık

*………artık

 

 

     ZENGİN KAFİYE:

     Üç ya da daha çok ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

*……….. yolculuk

*……….. soluk

 

 

     CİNASLI KAFİYE:

     Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir.

*………..vakit çok geç

*………..nasıl geçersen geç.

 

 KAFİYE ÖRGÜSÜ

 

DÃœZ KAFÄ°YE:        “a a a b”   ya da 

                              “a a b b”   olmalı.

 

ÇAPRAZ KAFÄ°YE:     “a b a b”   olmalı.

 

SARMA KAFÄ°YE:     “a b b a”   olmalı.

 

Benzer Başlıklar

• Ä°slamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
• Aruz Vezni
• Metabolizma ve Enzimler
• Ebeler Haftası
• Anneler Günü
• Ses Bilgisi