Avrupa Tarihi II (1600-1918)

Mutlakıyetten Parlamentarizm’e

Mutlakıyet: Ülke yönetiminin bir kişinin elinde olduğu idare biçimidir

Meşrutiyet (Parlamentarizm): Ülkeyi kralla (padişahla) birlikte bir meclisin yönetmesidir.

İngiltere’de Demokrasi Hareketleri:

Avrupa’da ilk kez Meşrutiyet’e geçiş İngiltere’de yaşandı (1688).

Amerika Birleşik Devletleri’nin Kuruluşu

Amerika’ya yerleşen 13 koloninin İngiltere’ye bağlı kalmak istememesi.

I. Filadelfiya Kongresi’nde İngiltere’ye karşı mücadele kararı alındı ( 1774 ).

4 Temmuz 1776 ‘da II. Filadelfiya’da toplanan sö-mürgeler, bağımsızlıklarını ilan ederek Ä°ngiltere ile savaÅŸa karar vermiÅŸler, Ä°nsan Hakları ve Bildirgesini de kabul etmiÅŸlerdir.

Amerikalıların birtakım baÅŸarıları üzerine, o zamana kadar silah ve cephane yardımı yapan Fransa, Ä°ngiltere’ye karşı Amerikalıların yanında savaÅŸa katıldı. Ona Ä°spanya ve Hollanda da katıldı.

General Washington’un York Town başarısı, Fransızların Antil ve Hindistan denizlerindeki başarıları üzerine İngiltere barış istemek zorunda kalmıştır.

1783′de 13 koloni ile Ä°ngiltere arasında Versay AntlaÅŸması imzalandı.

Bağımsızlığını ilan eden eyaletler iç işlerinde serbest olmak şartıyla Amerika Birleşik Devletlerini kurdular (1787).

Fransız İhtilali (1789)

Sebepleri

1. Halkın çeşitli sosyal sınıflara ayrılması

2. Krallık rejiminin baskısı

3. Fransız aydınlarının etkisi

4. Ağır vergiler, fakirlik

5. ABD’nin kurulması, İngilizlerin Meşrutiyet’e geçişi

Sonuçları

1. Soyluların ve rahiplerin ayrıcalıkları kaldırılarak eşitlik ilkesi getirildi.

2. Mutlak monarşi yıkılarak, egemenliğin halktan geldiği kabul edildi.

3. Eşitlik, adalet, milliyetçilik, hürriyet, ulusal egemenlik, laiklik, cumhuriyet gibi kavramlar önem kazandı.

4. Milliyetçilik fikrinin yayılması ile imparatorluklar dağılma sürecine girdi.

5. Fransız İhtilali sonuçları bakımından evrensel olduğundan yeniçağın bittiği, yakınçağın başladığı kabul edildi.

6. İmparatorlukların yıkılması ile milli devletler kurulmaya başladı.

7. Dağınık halde bulunan milletler siyasi birliklerini kurmaya başladılar.

8. Daha önce İngiliz bilgini Locke tarafından ileri sürülen ve Amerika bağımsızlık savaşları sırasında Amerikalılar tarafından kabul edilen İnsan Hakları Bildirisi Fransızlar tarafından dünya çapında bir bildiriye dönüştürüldü.

Osmanlıya Etkileri

Olumlu Etkileri

Osmanlı Devletinde demokrasi hareketlerinin başlamasına neden oldu.

Olumsuz Etkileri

Osmanlı Devletinde azınlıkların ayaklanması ve bunun sonucunda toprak kaybı.

Viyana Kongresi ve Kararları (1815)

Napolyon savaÅŸları yüzünden bozulan Avru­pa’nın siyasal durumunu düzenlemek ve Avrupa’nın gelecekte alacağı durumu belirtmek ve saptamak amacıyla tüm Avrupa Devletleri Viyana’da büyük bir kongre topladılar.

Kongreye sadece Osmanlı Devleti katılmamıştır.

Viyana kongresi ile Avrupa’da yeni bir statü doÄŸmuÅŸ oluyordu.

Kongrede Fransız Ä°htilali’nin Avrupa’ya yaydığı insan ve vatandaÅŸlık haklarından hiçbirisi, yani hürriyet, milliyet ve eÅŸitlik prensipleri göz önünde tutulmamış, sırf siyasal emel ve istekler üzerine kararlar verilmiÅŸtir. Bundan dolayı Viyana Kongresi kararları baÅŸarılı olmamış, kongre verdiÄŸi kararları yürütebilmek için silaha baÅŸvurmak zorunda kalmıştır.

Viyana Kongresi Kararlarına Tepkiler

1830 Ä°htilali

Mutlakıyet yönetimlerine karşı güçlenen liberal tepki 1830 yılında aniden patlak vererek bütün Avrupa’yı sarstı. Mutlakıyetçi devletlerin karşısına bütün bir Avrupa halkı çıkmıştır. BaÅŸta Fransa’da çıkan ihtilal, diÄŸer ülkelerde de çıkmaya baÅŸlamıştır.

1830 ihtilalleri Fransa, Belçika ve İspanya gibi ülkelerde liberalizmin başarısıyla sonuçlandı.

Viyana Kongresiyle kurulan Avrupa statüsü büyük ölçüde değişerek, Avrupa’da yeni bir güçler dengesi kurulmaya başladı.

1848 İhtilalleri’nin Sebepleri

1. Milliyetçilik hareketlerinin ve liberalizmin gittikçe kuvvetlenmesi ve bunların bağımsızlığa dönüştürülmek istenmesi

2. Sanayi inkılâbı ile işçi sınıfının ortaya çıkarak bir takım haklar istemesi.

1848 ihtilali Fransa’da baÅŸladı, ihtilalin patlak vermesinde liberallerin ve sosyalistlerin büyük etkisi oldu.

Kral Lui Filip’in izlediÄŸi politika ihtilalin baÅŸlamasında etkili olmuÅŸtur.

Zira Kral, işçi sınıfının sorunlarını çözmede ihmalkâr davranıyordu. Ãœstelik kiÅŸi hürriyetini kısıtlamış, ÅŸahsi iktidarını kuvvetlendirme yoluna gitmiÅŸti. Bu durum ihtilalin patlak vermesine neden oldu. Kral istifa etti. Fransa’da cumhuriyet ilân edilerek bütün Fransızlara seçim hakkı tanındı.

Ölüm cezası kaldırıldı, esir ticareti yasak edildi. Bunlar gittikçe kuvvetlenen sosyalistleri tatmin etmedi.

Yeniden karışıklıklar çıktı. Yeni kurulan meclis cumhuriyeti ilan etti. Lui Napolyon cumhurbaÅŸkanı seçildi. Bir süre sonra meclisi kapatarak Fransa’da ikinci imparatorluÄŸunu ilân etti.

1848 ihtilallerinin Sonuçları

Fransa’da önce Cumhuriyet ve bir süre sonra da Ä°mparatorluk kurulmuÅŸtur.

Sosyalist ve komünist akımlar güçlenmiştir.

Üçlü Ä°ttifak – Üçlü Ä°tilaf

Alman BirliÄŸi’nin kurulması Avrupa dengesinde önemli deÄŸiÅŸikliklere neden oldu. Almanya Fransa’nın kendisinden intikam alacağından endiÅŸe ederek onu yalnız bırakma yollarını aradı. Bu amaçla 1872′de Rusya, Avusturya ve Almanya imparatorlukları Berlin’de toplanarak üçlü imparator birliÄŸi’ni kurdular. Bu birlik kısa zamanda dağıldı. Berlin Kongresi’nde birlik bozuldu. Rusya’nın ayrılmasıyla Almanya, Ä°talya ile yakınlaÅŸmaya çalışarak, Ä°talya ile Avusturya arasındaki anlaÅŸmazlıklar gidermiÅŸtir. Böylece bu üç devlet üçlü ittifakı kurdular (1883).

Üçlü ittifakın kurulması üzerine Fransa ile Rusya arasında da buna benzer bir bağlaşma yapıldı. Daha sonra İngiltere’de Alman korkusundan bu gruba katılarak üçlü ittifaka karşı yeni bir birlik doğmuştur (1907).

Sanayi Devrimi (1850)

Üretimde kol gücünün yerini makinenin almasıdır.

Sanayi devrimi önce Ä°ngiltere’de baÅŸlamış, daha sonra Fransa ve diÄŸer Batı Avrupa ülkelerinde etkisini göstermiÅŸtir.

Sebepleri:

1. Coğrafi keşifler ve sömürgecilikle ele geçen zenginlik kaynakları ve sermaye birikimi

2. Rönesans ve Aydınlanma sürecinde ortaya çıkan bilgi birikimi

Sonuçları

1. Üretim artmıştır.

2. Ham madde ve pazar sorunu ortaya çıkmıştır.

3. Sömürge elde etme yarışı hız kazanmıştır.

Bu geliÅŸmeler yaÅŸanırken Almanya ve Ä°talya siyasi birliklerini kuramadıkları için sömürgecilik yarışında geç kalmışlardır. Daha sonra siyasi birliklerini tamamlayan bu devletlerin geliÅŸen sanayileri için sömürge elde etmek istemeleri Avrupa’daki dengeleri deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir. Özellikle Almanya ile Ä°ngiltere büyük bir rekabete girmiÅŸlerdir.

Aydınlanma Çağı

18. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan her konuda akla öncülük tanıyan düşünce sistemine “Aydınlanma”, bu düşünce sistemi ile gelen yeni döneme ise “Aydınlanma Çağı” adı verilir.

Aydınlanma Çağı’nda “aklın kullanılması ile doÄŸru bilgiye ulaÅŸabileceÄŸi” fikri temel olarak kabul edilmiÅŸtir.

Bu dönemde deney ve gözlem önem kazanmış, doğa bilimlerinde büyük gelişmeler sağlanmıştır.

Aydınlanma Çağı’nın Sonuçları

1. Avrupa’da geçmiÅŸten kalan pek çok düşünce sistemi deÄŸiÅŸmiÅŸ, yerini akılcı düşünce sistemi almıştır.

2. Aydınlanma Çağı’ndaki bilimsel ve teknolojik geliÅŸmeler dünyayı geliÅŸtiren Sanayi Ä°nkılâbı’nın temellerini oluÅŸturmuÅŸtur.

3. Pek çok alanda önemli eserler verilmiştir.

4. Avrupa’daki sosyal ve siyasal geliÅŸmeler Amerika BirleÅŸik Devleti’nin kurulmasında ve Fransız Ä°htilâli’nin çıkmasında etkili olmuÅŸtur.